ఘనవ్యర్ధాల నుండి సంపద సృష్టి (SWPC) – పూర్తి మార్గదర్శకాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సాలిడ్ వెల్త్ ప్రాసెసింగ్ సెంటర్ (Solid Wealth Processing Center) విధానం, నిర్మాణం, నిర్వహణ మరియు ఆదాయ మార్గాలపై సమగ్ర సమాచారం.
1. ప్రాథమిక సమాచారం & షెడ్ నిర్మాణం
పారిశుద్ధ్య నిర్వహణ అనేది గ్రామ పంచాయతీ ప్రాథమిక బాధ్యత. ఘన, ద్రవ వ్యర్ధాల సమర్థవంతమైన నిర్వహణ ద్వారా సంపద సృష్టించడం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ లక్ష్యం. దీని కోసం ఉపాధి హామీ (MGNREGS), 14వ ఆర్థిక సంఘం మరియు పెర్ఫార్మెన్స్ నిధులతో గ్రామాల్లో షెడ్లను నిర్మిస్తున్నారు.
జనాభా ప్రాతిపదికన షెడ్ల కొలతలు:
| జనాభా పరిధి | షెడ్ సైజు (అడుగులలో) | వర్మి కంపోస్ట్ పిట్స్ | పొడి చెత్త తొట్టెలు | సెగ్రిగేషన్ ప్లాట్ఫారమ్లు |
|---|---|---|---|---|
| 9000 కంటే ఎక్కువ | 40′ X 60′ | 36 (8’x4’x2.5′) | 12 (2’x2’x2′) | 2 (10’x15′) |
| 5001 నుండి 9000 | 40′ X 50′ | 24 | 12 | 2 (10’x15′) |
| 2001 నుండి 5000 | 20′ X 50′ | 12 | 12 | 2 (10’x10′) |
| 2000 వరకు | 20′ X 30′ | 6 | 6 | 2 (10’x10′) |
2. మౌలిక సదుపాయాలు & సిబ్బంది
🚲 వాహనాలు & బుట్టలు
- ప్రతి కుటుంబానికి ఒక ఆకుపచ్చ (తడి), ఒక ఎరుపు (పొడి) బకెట్ పంపిణీ.
- ప్రతి 1000 మంది జనాభాకు లేదా 250 కుటుంబాలకు ఒక ట్రై-సైకిల్ రిక్షా.
- షెడ్ వద్ద 3 ఫేజ్ విద్యుత్, బోరు మోటార్, సింటెక్స్ ట్యాంక్ ఏర్పాటు.
👷 సిబ్బంది & నిర్వహణ
- ప్రతి 1000 మందికి ఒక గ్రీన్ అంబాసిడర్ నియామకం (సేఫ్టీ సామగ్రితో).
- షెడ్ కాపలా కోసం ఒక వాచ్ మెన్ నియామకం.
- వార్డు సభ్యుడు, SHG సభ్యురాలు, యాక్టివ్ మెంబర్తో వార్డు కమిటీల ఏర్పాటు.
3. చెత్త వర్గీకరణ & సేకరణ వ్యూహాలు
🔴 పొడి చెత్త (కుళ్ళనివి)
- కాగితాలు, అట్టలు, బుక్స్.
- ప్లాస్టిక్ సంచులు, కవర్లు, గాజు సీసాలు, వాటర్ బాటిల్స్.
- సబ్బు, షాంపూ, బిస్కెట్, పాలు కవర్లు.
- గుడ్డ ముక్కలు, చెప్పులు, బ్యాగులు.
- బ్యాటరీలు, ట్యూబ్ లైట్లు, ఎలక్ట్రికల్ వస్తువులు, ధర్మాకోల్.
- ఇనుప, స్టీలు వస్తువులు.
🟢 తడి చెత్త (కుళ్ళిపోయేవి)
- పశువుల పేడ, చనిపోయిన చిన్న కీటకాలు.
- మిగిలిన అన్నం, కూరలు, వంటగది వ్యర్ధాలు.
- పువ్వులు, కూరగాయలు, పండ్ల తొక్కలు.
- పనికిరాని చీపుర్లు, టీ/కాఫీ పొడి.
- చెట్ల ఆకులు, పచ్చ గడ్డి, ఎండు గడ్డి.
ఆపరేషన్ జీరో వేస్ట్ (OZM)
వీధులు, కాలువలు, చెరువు గట్లపై పేరుకుపోయిన చెత్తను ఏరి అమ్ముకోవడం. మిగిలిన దానికి సూపర్ ఫాస్ఫేట్ వేసి భూమిలో కలిసేలా చేసి, గ్రామాన్ని చెత్త రహితంగా చేయడమే దీని ఉద్దేశం.
ఊబరైజేషన్ విధానం
తక్కువ ఖర్చుతో పెద్ద ఎత్తున రైతుల నుండి పేడ, గడ్డి సేకరించి కంపోస్ట్ తయారు చేస్తారు. ఉత్పత్తి అయిన ఎరువులో 30%-50% తిరిగి రైతులకు ఉచితంగా ఇస్తారు.
నాడెప్ (NADEP) విధానం
శ్రీ N.D. పండరిపాండే మొదలుపెట్టిన ఈ విధానంలో, 10x6x3 అడుగుల తొట్టెల్లో వ్యవసాయ వ్యర్ధాలు, పేడ వేసి 2 నెలల పాటు మాగబెట్టి సాధారణ ఎరువును తయారు చేస్తారు.
4. వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీ, ప్రమాణాలు & ప్రయోజనాలు
🧪 FCO 1985 ప్రమాణాలు
- తేమ శాతం: 15% – 25%.
- రంగు & వాసన: ముదురు గోధుమ/నలుపు, దుర్వాసన ఉండరాదు.
- సాంద్రత: 0.7 నుండి 0.9 g/cc.
- సేంద్రియ కర్బనం: కనీసం 1.8%.
- ఫాస్ఫేట్ (P2O5): 0.8%.
- పొటాషియం (K2O): 0.8%.
🌱 ప్రయోజనాలు & పోషకాలు
- సాధారణ ఎరువు కంటే నైట్రోజన్ 5 రెట్లు, ఫాస్ఫేట్ 7 రెట్లు, పొటాష్ 11 రెట్లు అధికం.
- ఆక్సిన్లు, సైటోకైనిన్లు, హ్యుమిక్ యాసిడ్స్ వల్ల వేర్ల వ్యవస్థ వృద్ధి.
- జీవనాశకాలు (Biocides) ఉండి పురుగులను వికర్షిస్తుంది.
- పోషకాలు: కర్బనం (11.6%), N (1.06%), P (0.6%), K (0.44%), Ca (4.4%), జింక్ (0.76%).
5. ప్రత్యేక కేంద్రాలు & యంత్రాలు
| యంత్రం / కేంద్రం | ఉపయోగం (వివరాలు) |
|---|---|
| ABLG (పశుపక్ష్యాదుల సంస్కార వాటిక) | చనిపోయిన జంతువులను పూడ్చే స్థలం. వ్యాధితో చనిపోతే ఉప్పు, సున్నం వాడాలి. ఆంత్రాక్స్ లాంటి వ్యాధులైతే కాల్చాలి. |
| NCY (నోటిఫైడ్ కలెక్షన్ యార్డ్) | రంపపు పొట్టు, వరి ఊక, బొగ్గు, కొబ్బరి పీచు, భవన నిర్మాణ వ్యర్ధాల నిల్వ కేంద్రం. అద్దె ద్వారా ఆదాయం వస్తుంది. |
| ప్లాస్టిక్ కట్టర్ / గ్లాస్ పల్వరైజర్ | 60 మైక్రాన్ల కంటే మందమున్న ప్లాస్టిక్, వాటర్ బాటిల్స్, గాజు వస్తువులను ముక్కలు చేయడానికి. |
| పాలిథీన్ కట్టర్ | 60 మైక్రాన్ల కంటే తక్కువ మందమున్న కవర్లను ముక్కలు చేసి తారు రోడ్ల నిర్మాణంలో వాడటానికి. |
| ఇన్సినరేటర్ (Incinerator) | మహిళల శానిటరీ ప్యాడ్లు, హాస్పిటల్ సూదులు, బ్యాండేజ్ లను అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద సురక్షితంగా కాల్చడానికి. |
6. ఆదాయ మార్గాలు & 5-R వ్యూహం
💰 పంచాయతీ ఆదాయ వనరులు
- పొడి చెత్త మరియు వర్మీ కంపోస్ట్ (మార్క్ ఫెడ్, ఆన్లైన్ ద్వారా) అమ్మకం.
- కుటుంబాలు, షాపుల నుండి చెత్త సేకరణ రుసుము వసూలు.
- పారిశుద్ధ్య నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన వారికి అపరాధ రుసుములు.
- నోటిఫైడ్ కలెక్షన్ యార్డ్ (NCY) ద్వారా అద్దె వసూలు.
- కాలువల్లో చెత్త తీయడం తగ్గడం ద్వారా ఆదా అయ్యే నిధులు.
♻️ 5-ఆర్ (5-R) వ్యూహం
- Refuse: పాలిథిన్ వాడకాన్ని తిరస్కరించాలి.
- Reduce: ఆహార వృధాను తగ్గించాలి.
- Reuse: ప్లాస్టిక్ బాటిల్స్ ని మొక్కల కోసం వాడాలి.
- Recycle: చెత్తను వర్మీ కంపోస్ట్ గా మార్చడం.
- Resource: చెత్త నుండి విద్యుత్ (Waste to Energy) తయారు చేయుట.
🚫 చట్టాలు, ప్లాస్టిక్ నిషేధం & జరిమానాలు
ప్లాస్టిక్ రూల్స్ 2015: 50 మైక్రాన్ల కంటే తక్కువ మందం కలిగిన ప్లాస్టిక్ కవర్లు వాడటం పూర్తిగా నిషేధం. ఉల్లంఘిస్తే రూ. 500/- స్పాట్ ఫైన్ విధించి ప్లాస్టిక్ సీజ్ చేస్తారు.
AP పంచాయతీ రాజ్ చట్టం 1994: సెక్షన్ 40 (పారిశుద్ధ్యం పంచాయతీ బాధ్యత), సెక్షన్ 45 (మృత కళేబరాల దహనం), సెక్షన్ 53 (పోరంబోకుల్లో చెత్త వేస్తే చర్యలు), సెక్షన్ 94 & 271 (జరిమానాలు విధించే అధికారం), సెక్షన్ 249 (విధుల్లో విఫలమైతే సర్పంచ్ తొలగింపు).
7. SWPC కేంద్రం 18 రకాల పారామీటర్లు
కేంద్రం సమర్థవంతంగా పనిచేయడానికి ఈ 18 అంశాలు తప్పనిసరి:
- 1. షెడ్ నిర్మాణం & వాచ్ మెన్ నియామకం.
- 2. వార్డు కమిటీల ఏర్పాటు & మోడల్ పంచాయతీల సందర్శన.
- 3. 2500-3000 జనాభాకు ఒక మొబిలైజర్ నియామకం (సైకిల్ తో).
- 4. 1000 జనాభాకు ఒక ట్రైసైకిల్ కొనుగోలు.
- 5. MGNREGS ద్వారా గ్రీన్ అంబాసిడర్ల వేతనాల చెల్లింపు.
- 6. వానపాములను వదులుట & వర్మీ కంపోస్ట్ తయారీ.
- 7. ఇళ్ల నుండి రోజూ వంటగది వ్యర్ధాల సేకరణ.
- 8. హోటల్స్, స్కూల్స్ నుండి ఆహార వ్యర్ధాల సేకరణ.
- 9. పండ్లు, కూరగాయల వ్యర్ధాల సేకరణ.
- 10. రోడ్లపై ఉన్న పశువుల పేడ సేకరణ.
- 11. పేడ సేకరణకు రైతులతో ఒప్పందం.
- 12. వ్యవసాయ అవశేషాలు, ఆకుల సేకరణ.
- 13. పొడి చెత్త వేరు చేయుట & నిర్వహణ (OZM).
- 14. ప్రతి పంచాయతీకి ఒక ఇన్సినరేటర్.
- 15. వర్మీ కంపోస్ట్ & పొడి చెత్త అమ్మకం.
- 16. పశుపక్ష్యాదుల సంస్కార వాటిక (ABLG).
- 17. నోటిఫైడ్ కలెక్షన్ యార్డ్ (NCY).
- 18. ప్రతి మండలంలో 2-3 పంచాయతీల్లో ప్లాస్టిక్ శ్రెడ్డర్ ఏర్పాటు.
మా వాట్సాప్ ఛానెల్లో జాయిన్ అవ్వండి
AP ప్రభుత్వ పథకాలు & జాబ్ అప్డేట్స్ కోసం జాయిన్ అవ్వండి!
Join WhatsApp Channel
